Otoskleroza


Wprowadzenie

Otoskleroza jest określana jako choroba błędnika kostnego, w wyniku której dochodzi do przebudowy kostnej kapsuły błędnika bez współistniejących zmian w innych częściach czaszki czy szkieletu kostnego. Przebudowa kapsuły kostnej błędnika w otosklerozie przebiega w trzech fazach, ostatecznie doprowadzając do ograniczenia ruchomości strzemiączka i w konsekwencji do niedosłuchu przewodzeniowego.
Dotyczy to częściej kobiet, w 90 % niedosłuch pojawia się miedzy 15 a 45 rokiem życia i często bywa obustronny. Dość często pogorszenie słuchu występuje w okresie ciąży i karmienia. Najczęstszym objawem jest niedosłuch przewodzeniowy. Chociaż etiologia do końca nie jest znana, to jednak niektórzy naukowcy uważają, iż ma podłoże genetyczne, a inni wskazują infekcje wirusowe, jako czynnik indukujący początek choroby. Jednak w wielu przypadkach żadnego czynnika nie udaje się zidentyfikować.

Diagnostyka

Najczęściej występującym objawem choroby jest postępujący niedosłuch przewodzeniowy, niekiedy z towarzyszącymi szumami usznymi. W badaniach słuchu w audiometrii tonalnej obserwuje się nidosłuch najczęściej o charakterze przewodzeniowym lub mieszanym z rezerwą ślimakową. Wartość rezerwy (odstęp między dwoma krzywymi, wyznaczonymi na wykresie badania audiometrii tonalnej) zależy od stopnia unieruchomienia płytki strzemiączka i zwykle dominuje w paśmie niskich częstotliwości.

Charakterystyczną cechą otosklerozy jest brak odruchu strzemiączkowego, co oznacza zwiększenie wrażliwości ucha na głośne dźwięki.

Leczenie otosklerozy

Obecnie podstawową metodą leczenia otosklerozy jest operacja mikrochirurgiczna ucha z dojścia przez przewód słuchowy zewnetrzny, z założeniem protezki między odnogę długą kowadełka a okienkiem owalnym. Przed założeniem protezki usuwa się ramiona strzemiączka a w unieruchomionej płytce, wykonuje się otwór (stapedotomia) lub płytkę usuwa się częściowo (stapedektomia częściowa), lub całkowicie (stapedektomia). W każdym przypadku po założeniu protezki, okolica okienka owalnego powinna być uszczelniona.

W wyniku tak przeprowadzonej operacji u 95 % pacjentów dochodzi do poprawy słuchu. U ok. 5 % operowanych, operacja kończy się sukcesem lub rezerwa ślimakowa po miesiącach czy latach wraca do punktu wyjścia. Najczęstszą tego przyczyną jest przemieszczenie protezki. W takiej sytuacji wykonuje się reperację.

We wczesnym okresie pooperacyjnym mogą wystąpić nudności z wymiotami czy zawroty głowy, które to objawy związane są z podrażnieniem ucha wewnętrznego. W obserwacji dłuższej, czasami obserwuje się szum w uchu operowanym i zawroty przy pewnych ruchach głowy. Powyższe objawy związane są z obecnością przetoki perylimfatycznej, czyli przecieku płynu ucha wewnętrznego wokół nieszczelności przy protezce lub położeniem tłoczka protezki względem struktur przedsionka. Brak poprawy słuchu zaraz po operacji lub pogorszenie słuchu w czasie, zwykle związane jest z nieprecyzyjnym połączeniem protezki i odnogi długiej kowadełka.

W przypadku tzw. otosklerozy ślimakowej z niedosłuchem odbiorczym proponuje się leczenie preparatami fluoru. Należy podkreślić, iż nie oczekuje się w tym przypadku poprawy słuchu, a jedynie zatrzymania czy spowolnienia aktywnego procesu chorobowego. Jednak trzeba podkreślić, iż wyniki leczenia nie są zadowalające i alternatywną formą zaopatrzenia niedosłuchu odbiorczego jest protezowanie aparatem słuchowym.

Kontrola pooperacyjna

Pacjent zwykle wypisywany jest ze szpitala 1-3 dni po operacji, w zależności od stanu klinicznego. W pierwszym dniu wykonywany jest jedynie opatrunek zewnętrzny.

Kontrola poszpitalna w przypadkach o typowym przebiegu, ma miejsce w 7 dniu po operacji. Lekarz usuwa opatrunek z przewodu słuchowego zewnętrznego oraz w optyce mikroskopowej oczyszcza rozpuszczające się opatrunki. W 7 dniu usuwany jest również szew zza ucha.

Druga wizyta zwykle ma miejsce w 3 tygodniu po operacji. Nie jest to jeszcze właściwy moment na ocenę słuchu, chociaż zwykle pacjenci odczuwają znaczną poprawę. Jeżeli proces gojenia przebiega w sposób typowy, to kolejna wizyta ma miejsce w 4-6 tygodniu od operacji i wówczas wykonywane jest badanie kontrolne słuchu - audiometria tonalna. Kolejne wizyty kontrolne mają miejsce w odstępach od 6 miesiecy do 1 roku.

Należy zaznaczyć, iż w każdym przypadku zaniepokojenia pacjenta, dyskomfortu, czy podejrzeń, że proces gojenia nie przebiega prawidłowo, pacjent w trybie pilnym powinien zgłosić się do ośrodka, w którym był operowany, najlepiej do chirurga wykonującego zabieg.



dr hab. med. Krzysztof Morawski